'Gezondheid hangt samen met veilig internetgebruik'
De Week van de Mediawijsheid (8 t/m 15 november) staat in het teken van gezond schermgebruik. Belangrijk thema om je gezond en lekker te voelen. Gezondheid is voor Kiki Scheepens uit 's-Gravendeel inherent aan veilig internetgebruik. In 2023 werd 16% van de bevolking slachtoffer van online criminaliteit (bron: CBS). In werkelijkheid liggen de cijfers hoger, want niet ieder slachtoffer durft aangifte te doen.
door Kiki Scheepens
Hoeksche Waard - ‘Dat overkomt mij niet', dacht de destijds veertienjarige Kim* uit de Hoeksche Waard toen zij slachtoffer werd van sextortion. Een wereldwijde vorm van cybercrime. Afpersing, door te dreigen dat online naaktfoto's en/of (deepfake)video's verspreid zullen worden als je niet betaalt. Of bedreiging in ruil voor seksuele handelingen (veelal onder jongeren). De impact die sextortion had op Kim en andere slachtoffers is ongekend. Doodsangsten, schaamte, depressieve gevoelens en dat allemaal door de meedogenloze terreur waarmee daders te werk gaan. Soms bekenden, soms onbekenden. In de zaak van Kim ging het om een jongeman van 19 die zij via internet had leren kennen. Ze twijfelde even om hem toe te laten tot haar Facebook, maar hij was bevriend met andere Facebookvrienden. Ze werd verliefd op hem en hij op haar, dacht ze. Totdat ze zich liet verleiden om een paar naaktfoto's van zichzelf te sturen. Kort daarna begon de chantage. De jongeman bleek een volwassen man van 48 te zijn. Kim was niet het enige slachtoffer. Door haar aangifte én die van andere slachtoffers kon hij worden opgespoord en veroordeeld. Nu, drie jaar na dato zegt ze: "De veroordeling gaf mij een gevoel van voldoening, maar ik bleef nog lang bang dat mijn foto's online rondcirkelden. Wel ben ik blij dat ik erover gepraat heb en naar de politie ben gegaan, al was dat wel heel zwaar”.
Ik weet hoe moeilijk dat is, want ik begeleid slachtoffers van sextortion. Zowel jongeren als volwassenen. Ik luister en zoek samen met het slachtoffer naar wat voor hem of haar de best passende oplossing is. Onder slachtoffers heerst angst voor de dader, voor de reputatie, de gevolgen voor relaties en over ‘hoe zal de omgeving reageren als dit naar buiten komt?'. En ‘kan de politie écht wel wat doen?'.
Het hangt er vanaf wie de pleger van dit misdrijf is. Soms is deze te traceren, soms ook niet. Kim heeft het achter zich kunnen laten, maar het heeft drie jaar geduurd voordat ze zover was. "Mijn ouders waren eerst boos op me, maar daarna vooral verdrietig dat het mij was overkomen. We zijn samen naar mijn mentor gegaan om het te vertellen en hij heeft me ontzettend gesteund, dat voelde fijn. Op school weet verder niemand het, dat wilde ik niet. Maar dat ik mijn verhaal kon delen luchtte al enorm op. De politie was heel begripvol en nam me gelukkig serieus. Ik heb inmiddels mijn lesje wel geleerd, ik doe het nooit meer!”
Daarom is veilig internetgebruik voor iedereen belangrijk. Wat kun je doen om te voorkomen dat je slachtoffer wordt van sextortion? In één antwoord: geen naaktbeelden van jezelf delen met anderen. Maar wat nu als je dat wel doet? Zorg altijd dat je gezicht niet in beeld is en dat moedervlekken of tatoeages afgedekt zijn. Word je slachtoffer? Praat erover, neem iemand in vertrouwen, bijvoorbeeld de vertrouwenspersoon op school of op je werk. Betaal nooit, want dan worden de dreigementen alleen maar erger. Blokkeer de pleger nog niet meteen, maar verzin iets om tijd te rekken. Maak zoveel mogelijk screenshots als bewijsmateriaal. Bel de politie via 0900-8844. Je kunt een melding doen en/of aangifte. Misschien zijn er al soortgelijke aangiften?! Kun je niet meteen terecht bij de politie? Bel dan altijd 112 en vraag direct om hulp. Overkomt het iemand in jouw omgeving? Word niet boos. Bedenk dat niemand erom vraagt om slachtoffer te worden van sextortion. Victim blaming beschadigt een slachtoffer nog meer. Bied een luisterend oor, oordeel niet en vraag waar een slachtoffer behoefte aan heeft. En ouders, geef het goede voorbeeld. Ga in gesprek met je kinderen over veilig gebruik en de gevaren van het internet. (*De naam ‘Kim' is om privacyredenen gefingeerd)