Nieuw boek Leen van Driel beschrijft ‘Hoeksche Waard in Indië'
Op maandag 26 mei is in dorpshuis Streona in Strijen het boek ‘De Hoeksche Waard in Indië’ gepresenteerd. In deze unieke uitgave, gefaciliteerd door gemeente Hoeksche Waard, beschrijft auteur Leen van Driel het verhaal van zo’n 660 mannen en enkele vrouwen uit de Hoeksche Waard die na de Tweede Wereldoorlog naar Nederlands-Indië werden uitgezonden.
door Conno Bochoven
Hoeksche Waard - Tijdens de presentatie merkte wethouder Harry van Waveren op blij te zijn dat Leen van Driel opnieuw ‘losse draadjes’ van de geschiedenis heeft ontrafeld. ‘Nederland is eeuwenlang verbonden geweest met de archipel en dat heeft heel lang z’n weerklank op mensen gehad, ook nu nog. Het is de verdienste van Leen van Driel dat er zoveel materiaal beschikbaar kwam. Leen verstaat de kunst mensen te enthousiasmeren en hij treedt hen respectvol tegemoet, zonder te oordelen. Die open houding maakt dat er zoveel verhalen los kwamen. Die zijn allemaal uniek, waarbij het nogal wat uitmaakte of je in de frontlinie stond of op de achtergrond bijvoorbeeld kantoorwerk deed. De vele brieven die bewaard zijn gebleven geven een beeld hoe het daar was.’
Ad van Liempt
Als doorgewinterd journalist en historicus is de landelijk bekende Ad van Liempt wel wat gewend. Hij was maandag bij de presentatie en toonde zich onder de indruk van het boek. ‘Vanuit de Hoeksche Waard ging 675 mensen overzee, Leen heeft een enorme berg informatie doorgeworsteld en dat levert een indrukwekkend beeld op. Het was monnikenwerk en hij heeft het voortreffelijk volbracht.’
Van Liempt gaf ook de nabestaanden een pluim om zoveel materiaal en verhalen beschikbaar te stellen én gemeente Hoeksche Waard voor het historisch besef om de uitgave van zo’n belangwekkend boek mogelijk te maken. ‘Voor het eerst is er zo’n brede studie gemaakt van de lotgevallen van Indiëgangers uit één streek.’
Over de brieven naar het thuisfront merkte Van Liempt nog op dat vrijwel niemand de echte situatie zo ver van huis beschreef. ‘Om het thuisfront niet ongerust te maken’, aldus Van Liempt, ‘maar sommigen schreven ook brieven naar neven of vrienden en daarin schreven ze de frustraties wel degelijk van zich af.’
'Boek van ons'
Leen van Driel liet in z’n dankwoord weten dat dit boek ‘van ons’ is, doelend op al die mensen die eraan meegewerkt hebben. ‘Ik ging vaak van het ene verhaal naar het andere, mensen verwezen me naar iemand verderop in het dorp. Want ja, die wist ook nog wel wat, en aangezien ik er toch was vanuit de Betuwe liepen de bezoeken nogal eens uit. Maar zo is het wel ‘ons’ boek geworden.’ Hij liet tevens twee unieke geluidsfragmenten horen aan de hand van oude grammofoonplaten die opgenomen werden en naar Nederlands-Indie gestuurd en omgekeerd. Dat was voor velen heel belangrijk, want zo hoorden ze elkaars stemmen. Te horen was onder andere Simon Goudswaard, die later omkwam, naar hem is in Oud-Beijerland een straat vernoemd.
Veteranen
Bijzonder was de aanwezigheid van veel nabestaanden en twee Indië veteranen, Jan van der Linden en Teun van Rossum. Ze zijn allebei 97 jaar. Zij kregen de eerste exemplaren van het boek uitgereikt. Van Rossum liep op jonge leeftijd al moeilijk en werd daarom aangesteld als chauffeur. Zo transporteerde hij materialen, voedsel en ‘jongens' van en naar patrouilles. ‘Soms kwam je met minder mensen terug', vertelt Van Rossum, ‘dan waren er een paar gesneuveld of verongelukt. We reden een keer over een hobbelig pad in bergachtig gebied, ineens na een bocht stond er wel 100 man voor ons. De kogels vlogen om ons heen, ik heb vol gas gegeven om zo snel mogelijk weg te komen, dat was het enige wat je kon doen. Schieten konden ze gelukkig niet zo, met die lange kapmessen waren ze veel gevaarlijker. Ze sloegen zo je kop eraf. ‘
Van der Linden zat bij de verbindingsdiensten in Soerabaja. Hij herinnert zich de mensen daar vooral als vriendelijk en zacht van karakter. De geboren Oud-Beijerlander woont al vele jaren in het Brabantse Kaatsheuvel. ‘Wij kwamen altijd achteraan', glimlacht hij, ‘want het maakte nogal wat uit of je aan het front zat of in de achterhoede. Ik heb geen schot hoeven lossen. Zodoende heb ik later gelukkig niet veel last van die tijd gehad.' Als handelsreiziger voor het Delftse bedrijf NKF-kabel heeft Jan later over de hele wereld gezworven.
Het boek ‘De Hoeksche Waard in Indië' van auteur Leen van Driel kost 29,95 euro en is te koop bij: Edel in Numansdorp en Oud-Beijerland, Boekenstek in Goudswaard, Primera Zuid-Beijerland, boekhandel Schouten in Strijen en Bij Arie in Puttershoek.