Molencolumn: Veiligheid op de molens
De meeste mensen kunnen zich er wel iets bij voorstellen: traditionele wind- en watermolens zijn indrukwekkende, maar ook gevaarlijke werktuigen. Daarover vertelt Jan Bruins in de maandelijkse molencolumn.
door Jan Bruins, molenaar van De Oostmolen
Hoeksche Waard - 'In mijn ruim tien jaar ervaring als veiligheidscoach voor de molens in Zuid-Holland heb ik al het nodige meegemaakt.
Zo werd een bezoeker gegrepen door een draaiende wiek, liet een korenmolenaar het hijssysteem te laat los, en raakte een poldermolenaar bij het lossteken van ijs verstrikt in het scheprad. In het eerste geval kwam het slachtoffer er met de schrik (en een kleine verwonding) vanaf; in het tweede geval leidde het tot ernstig letsel; en in het derde geval liep het helaas fataal af.
In al deze situaties bleek dat de risico’s van een molenbezoek of het bedienen van de molen vaak verkeerd werden ingeschat. Voor het in kaart brengen en beoordelen van deze risico’s hebben wij molenaars een speciale RI&E: de Molen-RI&E, opgesteld door De Hollandsche Molen. Maar daarmee zijn de problemen natuurlijk niet opgelost. Het document bevat belangrijke aanbevelingen om het werk op de molen zo veilig mogelijk te maken, maar een molen blijft nu eenmaal een gevaarlijk werktuig. Papier alleen voorkomt geen ongelukken: het gaat erom dat de aanbevolen maatregelen ook echt worden toegepast.
Voorbeelden
Denk aan voorschriften voor machines die aan veiligheidseisen moeten voldoen, het omgaan met gif en bestrijdingsmiddelen, brandpreventie en -bestrijding, EHBO, enzovoort. Ik beperk me hier tot een paar voorbeelden die tot de verbeelding spreken.
Afzetting van het erf of de stelling: Dit is bedoeld om te voorkomen dat mensen te dicht bij de draaiende wieken komen. We gebruiken hekken, netten, kettingen en waarschuwingsborden. Een molen die op een mooie bedrijfssnelheid draait, bij een korenmolen zo’n 15, bij een poldermolen ongeveer 20 omwentelingen per minuut, heeft aan de punt van de wiek een snelheid van zo’n 100 km/u. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Oostmolen aan de N217 bij Mijnsheerenland, met een vlucht van ruim 27 meter. Alsof je op de snelweg door een Dodge Ram wordt geraakt!
Hoogtevrees
Valbeveiliging: Een molenaar moet regelmatig de wieken in om de zeilen vast te maken. Dat gebeurt door het hekwerk van de wieken als