Rika van Swieten neemt afscheid: ‘Leuk toch als kinderen beetje tegendraads zijn?’

Zuid-Beijerland -  Ze geldt zo ongeveer als een instituut op Zuid-Beijerland: schooldirecteur Rika van Swieten van IKC De Eendragt. Maar aan alles komt een eind en ze ís al wat langer gebleven. Maar nu gaat ze echt met pensioen. Vrijdag 17 juli nam ze afscheid. Ze zullen haar gaan missen. ‘Op school leer je kinderen niet alleen lezen en schrijven, je leert ze ook te leven.’ 

Een hoge stapel papieren aan de zijkant van haar bureau ‘waar nog iets mee moet’, mensen die in en uit lopen, nog even snel iets wegbrengen, altijd hectisch de laatste dagen voor de zomervakantie en zeker als je definitief de deur achter je dichttrekt. Rika van Swieten wordt er niet warm of koud van, ze gedijt wel temidden van een beetje reuring en gezellige rommel. Knikkend naar de papierstapel: ‘En: ik vind altijd iets terug.’ 
Ze schiet hard in de lach op de vraag hoeveel leesbrillen ze eigenlijk heeft. Ze heeft een reputatie op dat gebied. ‘In ieder geval altijd deze op m’n hoofd’, wijst ze, ‘en verder zwerven er inderdaad een aantal door de hele school ja.’

Rika van Swieten is een boerendochter uit Stompwijk. Ze wilde graag doorleren voor schooljuf maar in korte tijd overleden haar vader en moeder. Het leven op de boerderij zag ze niet zitten en zo belandde ze in de horeca. Ze trouwde met een man die een zoon had die speciaal onderwijs volgde. ‘Ik kon goed met die jongen overweg’, vervolgt Rika, ‘het is op je lijf geschreven, zeiden mensen tegen me. Dat stimuleerde me om de avondopleiding voor de Pabo te gaan doen. Heel druk in combinatie met de horeca maar ik was gemotiveerd. Het bezig zijn met kinderen trok me altijd.’ Ze kwam eerst op een basisschool in Rotterdam terecht en bleef daar vijf jaar. 

Spiegelen: wat doe je en waarom

En toen zag ze de vacature voor schooldirecteur openbaar onderwijs in Zuid-Beijerland. ‘Dat leek me een uitdaging, ik had voor mezelf wel een beeld wat ik met een school wilde. Ik kende heel Zuid-Beijerland niet. Het was een echte mannencultuur maar ik voelde me meteen opgenomen. Ze moesten wel aan me wennen want ze waren gewend de kinderen te vertellen wat er moest gebeuren. Ik ben veel meer van het praten en het spiegelen. Probeer kinderen te laten nadenken over hun gedrag. Wat doe je en waarom. Vanaf groep 5, 6 veranderen ze enorm, het was m’n uitdaging ze te laten nadenken over hun gedrag en hoe dat overkomt bij anderen. Want je leert ze niet alleen lezen en schrijven maar ook hoe te leven. Zo ook met emoties bij ziekte of sterfgevallen. De één heeft een arm om de schouder nodig, met een ander moet je gaan voetballen. Het ergste wat je kunt doen is er niet over te praten. Het hoort allemaal bij het proces van het groter worden.’

Piemel

Rika houdt wel van uitdagingen. ‘Zo zei ik een keer tegen groep 8: we gaan kleien. Nou, dat zagen de jongens natuurlijk helemaal niet zitten. De opdracht was een holle boom, zo’n uilenboom met takken. Natuurlijk is er altijd een grapjas die dan een piemel maakt. Kijk, en dan moet je snel kunnen schakelen want zo testen ze je hé. Twee dingen, zei ik tegen ‘m. Ten eerste: dit was niet de opdracht en ten tweede: het lijkt helemaal niet. Heb je je eigen piemel wel eens goed bekeken? Nou dan heb je ze hoor.’ Met een brede grijns: ‘En ik vind het ook wel mooi als ze een beetje tegendraads zijn, anders wordt het zo’n saaie boel.’ 

Voorheen had De Eendragt een slechte naam, er heerste een pestcultuur. ‘Het was heftig hier’, knikt Van Swieten, ‘vechten, meiden die lelijke briefjes over elkaar schreven. Elke week heb ik met die meiden groepsgesprekken gevoerd, hoe ging het en hoe had je dat anders aan kunnen pakken. Weer: leer ze nadenken over hun daden. De gevolgen kunnen zo ingrijpend zijn. Het kost veel energie maar levert ook veel op, het pesten is verdwenen.’

Van Swietenplein

Hoezeer ze gewaardeerd wordt blijkt wel uit het bord op haar eigen ‘Van Swietenplein’ op school. ‘Ik kreeg dat voor m’n 60e verjaardag. Er staat onder: “daar word je gezien”. Ik ben er gepast trots op, het voelt gewaardeerd, omarmd.’ En nu, na ruim 25 jaar De Eendragt pensioen. Hobby’s in overvloed: tennis, dansen, koken, lezen, puzzelen én er komt een volkstuin. ‘Heerlijk, met je handen in de grond. Ik kijk dankbaar terug. Er is goede opvolging en ik laat een school na zoals ik die voor ogen had. Ieder mag zijn wie hij of zij is en je mag je ontwikkelen op je eigen manier. De kinderen stonden voor mij altijd op nummer 1, zeker zij die wat extra aandacht nodig hadden.’

Verbonden

‘Rika gaat zeer gemist worden, ze is heel bijzonder! Het hart van de school’, zeggen haar collega’s. ‘We hebben geld ingezameld onder ouders/verzorgers en onder andere daar een prachtig bankje op het schoolplein van aangeschaft. Het werd direct in gebruik genomen, er werd al flink’ verbonden’ met elkaar. Rika werd hard geknuffeld toen ze echt echt voor de allerlaatste keer vanaf de rode loper zwaaide. Veel hielden het niet droog. Gelukkig hebben we de feestweek hier in Zuid-Beijerland waar ze altijd graag als vrijwilliger helpt. Ze hoopt dat te blijven doen, zo blijft ze toch een beetje van ons.’ 

(tekst: Conno Bochoven)