Statiegeld op plastic bakjes wordt mogelijk weer afgeschaft

Vanaf 1 januari 2026 hoeft een snackbar of andere afhaal horeca geen toeslag meer te berekenen voor plastic bekers en bakjes. Vanaf 1 juli 2023 gold deze verplichting om zwerfafval tegen te gaan en het gebruik van herbruikbare alternatieven te  stimuleren. In de praktijk blijkt dat deze aanpak niet werkt. Daarom gelden er vanaf 2026 andere regels.

Geen toeslag meer

Gebruikt een horecazaak wegwerp bakjes voor het verkopen van friet, snacks, broodjes en andere meeneem maaltijden, dan wordt hier geen toeslag van bijvoorbeeld 10 of 25 eurocent meer gerekend. Dit gaf namelijk te veel extra werk voor horecaondernemers. Ook leidde het tot veel discussie omdat klanten het niet eens waren met deze toeslag. Het meenemen van eigen bekers en bakjes stuitte ook vaak op bezwaren. Veel ondernemers vonden dit lastig omdat het tot hygiëneproblemen in de zaak kan leiden. Vanwege deze bezwaren besloot de overheid eind 2025 dat de toeslag op plastic bakjes en bekers vanaf 1 januari 2026 verdwijnt. Dit betekent echter niet dat we zonder meer teruggaan naar de situatie van vóór 1 juli 2023. Bedrijven worden nadrukkelijk gestimuleerd om herbruikbare verpakkingen te gebruiken, zoals die van PackagingDirect.

Alternatief voor wegwerpplastic

Eigenaren van takeaway restaurants moeten naast de plastic wegwerpbakjes en -bekers een alternatief bieden dat wel duurzaam is, zoals aluminium bakjes die kunnen worden hergebruikt. De klant betaalt hiervoor een toeslag, die terugbetaald wordt als de verpakking weer wordt ingeleverd. Deze manier van werken wordt nu ook al gebruikt bij festivals en grote concerten. Daar kun je voor frisdrank, bier of wijn een herbruikbare beker kopen die je dus meerdere keren kunt laten vullen. Lever je hem vervolgens in, dan krijg je de aanschafprijs terug. Deze bekers kunnen vervolgens worden gereinigd en hergebruikt, of ze worden gerecycled.

Statiegeld op flessen en blikjes gaat niet omhoog

Op kleine flesjes en blikjes voor limonade en bier wordt nu 15 cent statiegeld gerekend. Desondanks is het percentage dat wordt ingeleverd nog niet hoog genoeg. De overheid heeft kort overwogen om het statiegeldbedrag te verdubbelen van 15 naar 30 cent en voor grote flessen van 25 naar 50 cent. Dit stuitte op veel weerstand. Ook een plan om de verhoging door te berekenen aan de verkoper bleek niet de ideale oplossing. Nu is met de producenten en winkels afgesproken dat er meer inleverpunten komen waardoor het makkelijker wordt om deze blikjes en flesjes in te leveren. Op die manier moet worden bereikt dat het meer de moeite waard wordt om deze statiegeldproducten in te leveren. Nu is dit, vooral in grote steden, een lucratieve bijverdienste voor met name dak- en thuislozen die op deze manier wat geld bij elkaar sprokkelen. Sommigen kunnen er per maand een paar honderd euro mee verdienen, waaruit blijkt dat het aantal statiegeld flesjes en -blikjes dat niet wordt ingeleverd door de koper, nog altijd zeer hoog is. Wel is het zo dat mensen hun lege flesje of blikje soms bewust aan een dakloze geven omdat ze hen de kleine extra inkomsten gunnen.