‘Als we stil leren zijn horen we de verhalen van Jaapje en Bernardus’

Numansdorp - Onder de oorlogsslachtoffers die in Numansdorp vielen te betreuren tijdens de Tweede Wereldoorlog bevonden zich twee heel jonge kinderen: Jaapje van Nugteren en Bernardus Koch, allebei nog geen 2 jaar jong. Hun treurig lot kreeg ruim aandacht tijdens de Dodenherdenking op maandag 4 mei op de algemene begraafplaats. De herdenking, die druk bezocht werd, werd georganiseerd door Dorpsberaad “Numansdorp Samen” met gemeente Hoeksche Waard, scouting “Driestromengroep” en muziekvereniging “Wilhelmina”.

Plaatselijk predikant Bram Maarleveld merkte in zijn korte overdenking op dat we ons als moderne mens nauwelijks nog raad weten met stilte. ‘Tijdens gesprekken vullen we stiltes die vallen liefst zo snel mogelijk op en zelfs tijdens het hardlopen of sporten moeten we oortjes in,’ aldus Maarleveld. ‘Maar misschien moeten we eens echt leren luisteren want als we stil zijn ontstaat er ruimte om te horen. De stemmen van Jaapje en Bernardus zijn nooit gehoord, hun jonge leventjes werden heel vroeg abrupt afgebroken. Maar als we echt leren luisteren kunnen we ook hun verhaal horen.’  

‘Oorlog en vervolging gebeuren niet ineens, ze groeien’

Wethouder Miranda den Tuinder sprak namens het gemeentebestuur Hoeksche Waard. Zij signaleerde een samenleving waarin ruimte voor elkaar en respect steeds minder worden. ‘Meningen verharden en er is soms heel weinig ruimte om naar elkaar te luisteren. We moeten voorkomen dat we langzaam van elkaar afdrijven. Een samenleving die polariseert raakt haar samenhang kwijt. Herdenken is daarom niet alleen terugkijken maar moet ook iets meegeven voor het hier en nu.’ 
Ze bracht de slachtoffers van Numansdorp in herinnering. Zoals de Joodse inwoners, die gedeporteerd zijn en vermoord in Auschwitz. En de twee kinderen, Jaapje van Nugteren, dochter van slager Van Nugteren en Bernardus Koch. Ze waren op familiebezoek en op 12 mei 1940 viel een bom op het huis waar ze waren. ‘Het waren mensen die niet wisten dat ze onderdeel zouden worden van een geschiedenis die we vandaag herdenken’, vervolgde Den Tuinder, ‘juist hun verhalen moeten we laten horen, want wat toen gebeurde gebeurt nu weer op vele plaatsen in de wereld. Oorlog en vervolging gebeuren niet ineens, ze groeien, met woorden, met uitsluiting, het langzaam buitenspel zetten van mensen en het uithollen van normen en waarden.
Oude mensen die de oorlog meegemaakt hebben vertellen steevast over de enorme impact van die tijd. Ze zeggen ook vaak het nieuws van deze tijd niet meer te volgen. Dat is misschien wel één van grootste waarschuwingssignalen die we kunnen krijgen. Juist om ons eerlijk af te vragen of de oorlog van toen in een andere vorm weer zou kunnen gebeuren. We moeten alert blijven, woorden niet zomaar laten passeren of wegkijken. Dat vraagt ook om een weerbare samenleving waarbij we er samen de schouders onder zetten als het spannend wordt. Sterke samenlevingen redden het, dat hebben we in de Hoeksche Waard vaak laten zien, vanuit gemeenschappen die zich verantwoordelijk voor elkaar voelen. Een weerbare samenleving begint bij mensen zelf. Bereid zijn iets voor een ander te betekenen al is het op kleine schaal. Als we nu niet handelen dan zullen we het zeker niet doen als het echt gevaarlijk wordt. Daarom niet alleen herdenken maar ook begrijpen. Om de herinnering levend te houden en de samenleving waakzaam, sterk en betrokken.’

Daarna droeg de 15-jarige Jurre Dekker een gedicht voor. Onderdeel van de vele kransleggingen was ook een kranslegging bij de twee kindergraven door jonge leden van de scouting.

(tekst: Conno Bochoven)