Museumcolumn: Een 16de eeuwse dame uit Oud-Beijerland

Hoeksche Waard - Tijdens de vergroting van het Oude Raadhuis in Oud-Beijerland werd in 2021 een bijzondere vondst gedaan. Archeologen van SOB Research vonden zes menselijke begravingen die als gevolg van eerdere graafwerkzaamheden, voornamelijk in 1980, voor een deel beschadigd bleken te zijn. Eén graf was echter nog bijna volledig intact. Vanwege de grote wetenschappelijke waarde is die grafkist in zijn geheel uitgegraven en veiliggesteld. De overige begravingen zijn deels in de bodem behouden.

door Jeroen Ras

Inmiddels is de kist en de inhoud zorgvuldig onderzocht. Het hout van de grafkist werd door middel van dendrochronologie (jaarringkunde) gedateerd en gedetermineerd. Het betrof hout van een grove den uit het zuiden van Noorwegen. Het hout was net na 1556 gekapt. Met moderne onderzoekstechnieken kon worden vastgesteld dat het skelet van een vrouw was die ongeveer 50 – 60 jaar oud is geworden. Ze was circa 1.55 – 1.65 meter lang. Ze moet aan het einde van haar leven iets voorovergebogen hebben gelopen. Ze had artrose in haar rechterheup. Op haar voorhoofd was een goedaardige bottumor aanwezig. Haar gebit was, buiten drie tanden met gaatjes behoorlijk intact. De vrouw leed aan vergevorderde tandvleesontsteking.

Omdat de vrouw ongeveer 50 – 60 jaar oud werd en al in 1575 – 1600 werd begraven mag ervan worden uitgegaan dat ze voor 1550 werd geboren. Toen bestond Oud-Beijerland nog niet. Ze kan dus worden gezien als één van de pioniers van Oud-Beijerland. Daarom is er een onderzoek uitgevoerd (isotopenonderzoek) om te achterhalen waar zij van oorsprong vandaan kwam. Ook zal er nog een DNA-onderzoek worden uitgevoerd om nog meer te weten te komen.

Het kerkhof van Oud-Beijerland bleek zich in de 16e eeuw verder in oostwaartse richting uit te strekken dan tot nu toe werd aangenomen. Waarschijnlijk werd dit deel van het kerkhof al in de 17e eeuw niet meer gebruikt, toen een deel werd bestraat om het weggetje de Waterstal aan te leggen. Omstreeks 1750 – 1800 werd een huis gebouwd dat ook voor een deel op de oude begravingen bleek te staan.

Op basis van een 3-D-print van de schedel is, door Jan Bijl, een gezichtsreconstructie gemaakt. Deze zal aanstaande donderdag 8 oktober tijdens een lezing in Museum Hoeksche Waard worden gepresenteerd. De kist is inmiddels geconserveerd en zal worden opgenomen in de vaste opstelling in het museum. Op termijn zal het skelet worden teruggeplaatst in de kist en zal ook dit op gepaste wijze worden getoond. Samen met de gezichtsreconstructie en alle wetenschappelijke gegevens komt deze, tot nu toe, oudste inwoner van Oud-Beijerland dan weer een beetje tot leven. Aanmelding voor de lezing is nog mogelijk. Zie de website van Museum Hoeksche Waard.