Heinenoordtunnel draagt eindelijk zijn naam

Heinenoord - Het is maandag 22 juli precies 55 jaar geleden dat de Heinenoordtunnel officieel geopend werd. Dat had heel wat voeten in aarde, niet alleen de complexe aanleg van de tunnel, ook de naam voor het bouwwerk was een bron van discussie. Oud-journalist Ben van der Schaaf heeft er mooie herinneringen aan en deelt die met de Kompaslezers. 

‘Ineens stond het er, dit voorjaar. Eerst aan de Barendrechtse kant, even later aan de zijde van de Hoeksche Waard. In mooie grote zilverkleurige hoofdletters lazen wij bij beide tunnelingangen: HEINENOORDTUNNEL. De tunnel draagt eindelijk zijn naam, bijna 55 jaar na de officiële opening in juli 1969.

Er was destijds lang onzekerheid over geweest. Hoe moest de nieuwe tunnel tussen IJselmonde en de Hoeksche Waard nou eigenlijk genoemd worden? Voor burgemeester Van Hofwegen van Barendrecht was het van het begin af aan duidelijk. “De Barendrechtse brug is tachtig jaar lang voor automobilisten een vast oriëntatiepunt en een begrip geweest. Dat gaat natuurlijk straks ook gelden voor de Barendrechtse tunnel”, vond hij.

“Daar zit ‘m nou juist het probleem”, oordeelde zijn collega in Heinenoord, burgemeester Piet Groeneweg. “De Barendrechtse brug had met, alle wachttijden en vertragingen, al die tijd geen beste naam. Die naam moet je dan beslist niet gaan gebruiken voor de nieuwe tunnel”. Groeneweg verwees ook naar werktekeningen van Rijkswaterstaat voor de tunnelbouw. Daar werd al jaren de naam ‘Heinenoordtunnel’ gebruikt en het toenmalige regionale ov-bedrijf RTM gebruikte deze naam ook al in haar nieuwe dienstregeling. 

‘Een tunnel is geen bestemming’

Van de bouwer van de tunnel Rijkswaterstaat kwam de oplossing niet. Daar kwam men niet verder dan de aanduiding “Rijkstunnel in Rijksweg 29 onder de Oude Maas ter hoogte van Barendrecht en Heinenoord”. Haar verklaring: “Een tunnel geldt niet als een bestemming. En wij geven onze kunstwerken ook nooit een naam”. Wat trouwens in tegenspraak was met een folder die Rijkswaterstaat zelf uitgaf bij de Open Dag op 5 juli voorafgaande aan de officiële opening. In de toelichting werd het kunstwerk toch echt Heinenoordtunnel genoemd.

In de aanloop naar de ingebruikneming van de tunnel op 22 juli kwamen de ideeën voor de naam van de tunnel van vele kanten. Mr. Klaasesz, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, opperde de combinatie Barenoordtunnel. Het Tweede Kamerlid Willem Aantjes, broer van de burgemeester van Oud-Beijerland Jan Aantjes, pleitte voor de Beijerlandtunnel. Het dagblad Het Vrije Volk kwam met de suggestie te kiezen voor Goidschalxoordtunnel, met een verwijzing naar de buurtschap bij Heinenoord waar vandaan eeuwenlang een pontje over de Oude Maas voer. M.H. Horijon, een inwoner van Oud-Beijerland met interesse in ruimtevaart, schreef minister Bakker van Verkeer en Waterstaat een brief met een pleidooi voor de naam “Maantunnel” in verband met de historische eerste maanlanding op 21 juli, een dag vóór de opening.

Passage niet uitgesproken

In zijn toespraak op de grote dag zelf liet de minister de naam van de nieuwe tunnel ook in het midden. Hij vond dat de uiteindelijke keuze maar moest worden overgelaten aan de volksmond, al constateerde hij dat Heinenoord dichter bij de tunnel ligt dan Barendrecht en dat de naam Heinenoordtunnel in het spraakgebruik al een voorsprong had genomen. Een journalist ontdekte die dag trouwens dat in de voorbereide tekst van de minister de naam Heinenoordtunnel wel degelijk werd genoemd, maar dat hij die passage niet had uitgesproken. 

Zo was er eind 1969 nog steeds geen officiële naam gekozen voor de nieuwe tunnel. Minister Bakker zei toen dat hij niet het initiatief zou nemen voor de keuze van een naam. Hij meende namelijk dat bij de gemeentebesturen van Heinenoord en Barendrecht de gezamenlijke gedachte leefde om de tunnel alsnog te vernoemen naar ir. A. Eggink van Rijkswaterstaat, de bouwer van de tunnel die kort na de opening van zijn creatie was overleden. Van die gedachte is later nooit meer iets vernomen. 

Stille campagne op de redactie

Ik werkte in die tijd op de redactie van de regionale krant het Nieuwsblad voor de Hoeksche Waard, IJselmonde en Putten, samen met de journalisten Cees Buitendijk en Bert Diphooren en de fotograaf Dick Leeuwestein. Wij zagen het gehannes met de naam van de tunnel met verbazing aan. Het moet rond die tijd zijn geweest dat wij afspraken om voortaan in onze berichten alleen nog de naam Heinenoordtunnel te gebruiken. Als een stille campagne voor een vanzelfsprekende keuze. 

Ik geloof er nog altijd in dat de actie van de krant invloed heeft gehad op de uiteindelijke keuze voor de naam Heinenoordtunnel. Een feit is dat in de loop der jaren deze naam steeds vertrouwder werd en dat de nieuwe verbinding tenslotte ook onder de aanduiding “Heinenoordtunnel” in de fileberichten opdook. Hoe deze benaming tenslotte heeft gewonnen en of iemand er ooit echt over heeft beslist is nooit duidelijk geworden. Vermoedelijk lag “Heinenoordtunnel” toch beter in het gehoor en hebben de volksmond en het spraakgebruik gewoon hun werk gedaan. Zeker weten zullen wij het nooit. Laat het dan ook maar een mysterie blijven.’

(tekst: Ben van der Schaaf)