‘In de kleine dingen kun je nog zoveel voor iemand betekenen’

De Week van de Palliatieve Zorg 2026 vindt plaats van 3 tot en met 10 oktober. Reden om een verpleegkundige van Hospice Hoeksche Waard Zorg aan het woord te laten

Hoeksche Waard - Sinds 2018 werkt Armanda als verpleegkundige bij Hospice Hoeksche Waard. Eerst een paar nachten per maand naast haar werk als wijkverpleegkundige, inmiddels werkt ze volledig in het hospice. Wat haar werk zo bijzonder maakt? “Dat ik in de laatste fase van iemands leven juist met kleine dingen nog zoveel kan betekenen.”

Ook als wijkverpleegkundige kwam Armanda in aanraking met mensen in de laatste fase van hun leven. Palliatieve zorg had altijd haar bijzondere interesse en ze volgde er een opleiding voor. Toen het hospice in 2018 mensen zocht die konden helpen met de nachtzorg, besloot ze naast haar werk in de wijk een aantal nachten per maand in het hospice te gaan werken. Langzaam verschoof de balans. In 2020 ging ze minder in de wijk en meer in het hospice werken. Sinds november 2023 werkt ze hier volledig.

“Wat ik mooi vind, is dat je in deze fase teruggaat naar de basis. Het gaat niet meer om genezen. We kijken wat iemand nodig heeft om zich zo comfortabel mogelijk te voelen. Het belangrijkste is er zijn voor iemand. Juist in de kleine dingen kun je nog heel veel betekenen.”

Hospice Hoeksche Waard is een high care hospice. Dat betekent dat er 24 uur per dag verpleegkundige zorg aanwezig is. Er werken 13 vaste verpleegkundigen, 2 vaste verzorgenden en 8 verpleegkundige oproepkrachten en er zijn negen artsen bij het hospice betrokken.

Wie nog nooit in een hospice is geweest, heeft soms een ander beeld van hoe het er is. Armanda hoort regelmatig dat mensen een verdrietige of misschien zelfs sombere omgeving verwachten aan te treffen als ze komen. “Er is natuurlijk verdriet. Maar er wordt hier ook gelachen en we beleven mooie momenten met elkaar.”

Soms zit dat in iets heel gewoons, zoals iets lekkers koken waar iemand zin in heeft of samen genieten van de tuin. Maar soms wordt er ook iets bijzonders mogelijk gemaakt. Zo verbleef er een vrouwelijk gast in het hospice die al 25 jaar samen was met haar partner, maar nooit met hem was getrouwd. Hun wens om alsnog te trouwen kon in vervulling gaan. In het Koetshuis bij het hospice vierden ze samen met een klein gezelschap van familie hun huwelijk. Een mooi en intiem moment, waarvan het bruidspaar volop genoot.

Rust, aandacht en ruimte voor familie zijn belangrijk in het hospice. Familie kan bijvoorbeeld mee-eten of blijven slapen. Zo proberen wij een zo huiselijk mogelijke omgeving te bieden aan gasten en hun naasten. Ook toen het aantal bedden groeide van vier naar negen, is die huiselijke sfeer behouden. “Dat horen we gelukkig ook terug van families.”

“Vrijwilligers zijn ontzettend belangrijk voor ons. Zonder hen zouden we niet op deze manier voor onze gasten kunnen zorgen.” Hospice Hoeksche Waard heeft zo’n 80 tot 90 vrijwilligers. Zij zijn bijvoorbeeld actief als gastvrouw of gastheer, koken, werken in de tuin, helpen met klussen of ondersteunen de gasten. “Iedereen draagt op zijn eigen manier bij. We doen het echt met zijn allen.”

Sommige vrijwilligers helpen ook bij de dagelijkse zorg. Als vrijwilliger kun je zelf aangeven welke werkzaamheden je wilt en kunt doen. Zo kunnen vrijwilligers bijvoorbeeld helpen bij het wassen en aankleden als een gast zelf nog dingen kan doen of goed kan aangeven wat nodig is. Bij zwaardere zorgvragen kunnen vrijwilligers de verpleegkundigen ondersteunen.
Daarbij staan ze er nooit alleen voor: er is altijd een verpleegkundige op wie ze kunnen terugvallen.

Het hospice is er niet alleen voor mensen die er de laatste dagen of weken van hun leven verblijven. Er is ook respijtzorg voor mensen in de palliatieve fase. Zij kunnen tijdelijk in het hospice verblijven om hun mantelzorger wat rust te geven. Het hospice kijkt daarbij graag samen met een gast en de naasten naar wat er nodig is en wat mogelijk is. Soms kan dat leiden tot maatwerk. “Niet alles kan natuurlijk altijd, maar we denken graag mee. Veel is bespreekbaar.”

Ook thuis kunnen vrijwilligers ondersteuning bieden. Via Vrijwillige Palliatieve Zorg Thuis (VPZT) komen vrijwilligers bij mensen in de laatste levensfase thuis. Zij kunnen bijvoorbeeld een tijdje bij iemand blijven, zodat een mantelzorger even op adem kan komen of tijd voor zichzelf heeft.

“Als je partner, kind of ander familielid bent van iemand die ernstig ziek is, ben je soms voortdurend aan het zorgen. Als iemand tijdelijk bij ons verblijft, nemen wij die zorg over. Dan kun je even op adem komen en weer partner, kind of familielid zijn.”

Hospice Hoeksche Waard wil de kennis en ervaring op het gebied van palliatieve zorg delen. De ambitie is om zich verder te ontwikkelen tot hét kenniscentrum voor palliatieve zorg in de Hoeksche Waard. Een plek waar niet alleen gasten en hun naasten, maar ook mantelzorgers, zorgprofessionals en huisartsen terechtkunnen met vragen over palliatieve zorg.

Ook het opleiden van toekomstige zorgprofessionals hoort daarbij. Daarom is er binnen het hospice ruimte voor stagiaires. Armanda vindt dat belangrijk. Volgens haar is er binnen de opleiding tot verpleegkundige en arts nog relatief weinig aandacht voor palliatieve zorg. “Wij hebben hier veel kennis en ervaring. Die delen we graag.”

Een andere stap is het ondersteunen van mantelzorgers met kennis en advies. Begin volgend jaar start het hospice daar kleinschalig mee. Bijvoorbeeld door op verschillende plekken in de Hoeksche Waard met kleine groepen mantelzorgers om tafel te gaan. Waar lopen zij tegenaan? Welke vragen hebben ze? En waarmee kan de kennis en ervaring vanuit het hospice hen helpen? Zo willen we er niet alleen zijn voor onze gasten en hun familie, maar ook voor anderen die te maken hebben met palliatieve zorg.

Voor Armanda komt het uiteindelijk steeds weer terug bij waarom ze voor dit werk heeft gekozen. In de laatste fase van het leven verandert wat belangrijk is. Het gaat om comfort, aandacht en wat iemand op dat moment nodig heeft. “Je mag een stukje met iemand meelopen in de laatste fase van het leven. En juist in de kleine dingen kun je dan nog zoveel voor iemand betekenen. Daarom doe ik dit.”

Benieuwd hoe het is in Hospice Hoeksche Waard? In de nieuwe film op de website van de hospice (www.hospicehoekschewaard.nl/impressie-v2) krijg je een kijkje binnen in het hospice en zie je hoe we samen zorgen voor onze gasten en hun naasten.